Khi ông bà bước vào thế giới “vuốt vuốt, bấm bấm”
Ngày xưa, ông bà, cha mẹ dạy ta tập đi, tập nói, tập cầm thìa, tập viết từng nét chữ đầu đời. Bây giờ, đến lượt con cháu dạy ông bà mở Zalo, gọi video, gửi ảnh, nghe tin nhắn thoại, bật loa ngoài và phân biệt đâu là nút gọi, đâu là nút… gửi nhầm cho cả họ.
Có cụ cầm điện thoại thông minh mà nghiêm trang như cầm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Có cụ gọi video nhưng cả nhà chỉ nhìn thấy trần nhà, quạt trần và nửa cái trán rất quyết tâm. Cháu hỏi: “Ông ơi, ông đâu rồi?”. Ông đáp chắc nịch: “Ông đây chứ đâu, cái máy của cháu hỏng rồi!”.
Có cụ gửi tin nhắn thoại dài ba phút, mở đầu bằng: “Alo, alo, có nghe thấy bà không?”, rồi kết thúc bằng câu: “Sao nó không trả lời nhỉ?”, trong khi tin nhắn vẫn đang nằm yên chờ bấm gửi.
Cả nhà cười. Nhưng đó phải là tiếng cười hiền. Cười vì thấy ông bà đáng yêu, chứ không phải cười nhạo sự chậm chạp của tuổi già.
Những pha công nghệ khiến cả nhà vừa cười vừa thương
Bà bảo gửi ảnh vườn rau mới trồng. Một lát sau, con nhận được ảnh… cái dép ngoài sân. Con hỏi: “Mẹ ơi, rau đâu?”. Bà bình thản: “Dép để cạnh rau, con nhìn kỹ đi!”.
Ông nghe cháu nói “lưu trên mây” thì nhìn trời rất lâu rồi hỏi: “Thế mưa xuống có mất ảnh không con?”. Cả nhà cười nghiêng ngả, còn ông vẫn rất nghiêm túc, vì với ông, mây là mây thật chứ không phải cái kho ảnh vô hình của thời đại mới.
Có cụ sợ bấm nhầm đến mức mỗi lần chuyển khoản online là gọi đủ ba người làm chứng. Cụ đọc mã OTP với giọng trang trọng như đọc lời tuyên thệ. Xong việc, cụ thở phào: “May quá, tiền đi đúng nhà!”.
Những tình huống ấy vui thật. Nhưng phía sau sự vụng về ấy là một nỗ lực rất thương: người già đang cố học để không bị đứng ngoài cuộc sống của con cháu.
Đằng sau cái bấm nhầm là một trái tim muốn gần con cháu
Người trẻ sinh ra đã quen với điện thoại, ứng dụng, mật khẩu, mã xác nhận, biểu tượng cảm xúc. Với người già, đó là cả một thế giới mới: chữ thì nhỏ, nút thì nhiều, máy thì cứ báo, mạng thì lúc được lúc không. Bấm nhầm một cái, các cụ có cảm giác như vừa làm điều gì rất nghiêm trọng.
Vậy mà nhiều cụ vẫn cố học. Học để nhìn mặt con qua màn hình. Học để xem ảnh cháu. Học để nghe tin nhắn trong nhóm gia đình. Học để khi nhớ con, có thể nhắn một câu rất ngắn: “Mẹ nhớ con”.
Có cụ học chậm, hỏi đi hỏi lại. Hôm nay vừa chỉ cách mở Zalo, ngày mai lại hỏi: “Cái nút xanh xanh ở đâu con?”. Con cháu có thể sốt ruột. Nhưng hãy nhớ, ngày xưa ta cũng từng hỏi cha mẹ hàng trăm lần một câu rất đơn giản: “Vì sao hả mẹ?”. Cha mẹ đã trả lời ta bằng cả tuổi trẻ. Bây giờ, ta trả lời cha mẹ bằng một chút kiên nhẫn, cũng là một cách báo hiếu.
Đừng biến tiếng cười thành nỗi tủi thân
Có những câu nói tưởng vô tư nhưng làm người già buồn rất lâu: “Ôi, cái này mà cũng không biết!”, “Bố mẹ chậm hiểu quá!”, “Đưa đây con làm cho nhanh!”, “Con chỉ bao nhiêu lần rồi!”.
Người già nghe vậy có thể vẫn cười, nhưng trong lòng lại ngại. Lần sau muốn hỏi cũng không dám hỏi. Điện thoại vẫn cầm trên tay, nhưng cảm giác thì như đang cầm một thứ của thế giới khác, còn mình bị bỏ lại phía sau.
Thay vì cáu, hãy nói chậm hơn: “Dạ, để con chỉ lại từ đầu nhé.”, “Không sao mẹ ạ, cái này ai mới dùng cũng dễ nhầm.”, “Bố bấm đúng rồi, thêm một bước nữa là thành chuyên gia rồi đấy!”.
Một câu nói vui, một lời khích lệ nhỏ, có thể làm ông bà tự tin hơn rất nhiều. Có khi cụ sẽ cười móm mém: “Thế là bà cũng hiện đại rồi nhỉ!”.
Con cháu cần làm gì để ông bà dùng công nghệ an toàn hơn?
Hãy dạy chậm, nói ngắn, chỉ từng việc một. Đừng dạy một lúc mười chức năng rồi mong cụ nhớ hết. Với người già, “mở máy – bấm Zalo – gọi con” đã là một khóa học cấp tốc rồi.
Hãy viết ra giấy vài bước thật rõ, dùng chữ to, dán ở nơi dễ thấy. Hãy cài sẵn số điện thoại quan trọng, phóng to chữ, bật âm lượng phù hợp và thường xuyên nhắc các cụ không bấm đường link lạ, không chuyển tiền khi chưa hỏi con cháu, không đọc mã OTP cho bất kỳ ai.
Quan trọng hơn cả, hãy để ông bà biết rằng hỏi lại không có gì xấu hổ. Nhầm một chút cũng không sao. Chậm một chút cũng không sao. Nhà còn có người đủ thương để ngồi cạnh và nói: “Con chỉ lại cho cụ nhé”, đó mới là điều làm người già yên lòng nhất.
Công nghệ không thay thế tình thân
Một cuộc gọi video không thay được một bữa cơm gia đình. Một tin nhắn không thay được cái nắm tay. Một tấm ảnh gửi qua Zalo không thay được lần con cháu thật sự trở về ngồi cạnh ông bà.
Nhưng công nghệ, nếu dùng đúng, có thể nối dài tình thân. Nó giúp con cháu hỏi thăm thường xuyên hơn, giúp ông bà bớt cô đơn hơn, giúp gia đình theo dõi sức khỏe, nhắc thuốc, báo lịch khám và giữ liên lạc với người chăm sóc khi con cháu không ở gần.
Vấn đề không nằm ở chiếc điện thoại thông minh. Vấn đề là ta dùng nó để gần nhau hơn, hay để mỗi người im lặng trong một góc nhà.
Tâm Đức Care – đồng hành để tuổi già không bị bỏ lại phía sau
Tâm Đức Care tin rằng người cao tuổi không chỉ cần được chăm bữa ăn, giấc ngủ, thuốc men và sinh hoạt hằng ngày. Các cụ còn cần được lắng nghe, được hướng dẫn nhẹ nhàng và được giữ kết nối với con cháu trong nhịp sống hiện đại.
Một người chăm sóc tử tế không cười nhạo khi cụ bấm nhầm, không cáu khi cụ hỏi lại, không bỏ mặc khi cụ loay hoay với điện thoại. Người chăm sóc tử tế hiểu rằng phía sau sự vụng về ấy là một mong muốn rất giản dị: được gần con cháu hơn.
Nếu gia đình đang cần tìm người chăm sóc ông bà, cha mẹ tại nhà ở Hà Nội, Tâm Đức Care sẵn sàng tư vấn và kết nối người chăm sóc phù hợp, để tuổi già được an tâm hơn, vui hơn và không bị lạc lõng trong thế giới đang thay đổi từng ngày.
