Chăm sóc người cao tuổi không chỉ là một công việc kiếm sống. Đó là một nghề đặc biệt, bởi người được chăm sóc là những con người đã đi qua gần trọn một đời vất vả, từng là cha, là mẹ, là ông, là bà, là chỗ dựa của cả gia đình. Khi tuổi già đến, sức khỏe yếu dần, trí nhớ giảm sút, bước chân chậm lại, họ cần được nâng đỡ không chỉ bằng đôi tay, mà còn bằng sự tử tế và lòng kính trọng.
Trong văn hóa phương Đông và Việt Nam, đạo đức của nghề chăm sóc người cao tuổi có thể được soi chiếu từ những giá trị rất gần gũi: chữ Hiếu của Nho giáo, sự thuận tự nhiên của Đạo giáo và lòng từ bi của Phật giáo.
Từ tinh thần Nho giáo, người chăm sóc cần hiểu rằng kính già là gốc của đạo làm người. Dù người cao tuổi không phải cha mẹ ruột của mình, nhưng khi đã nhận trách nhiệm chăm sóc, cần đối xử với các cụ bằng sự lễ phép, nhẫn nại và tôn trọng. Một lời “dạ thưa”, một câu xin phép trước khi đỡ cụ dậy, thay áo, vệ sinh cá nhân hay cho ăn không chỉ là phép lịch sự, mà còn là cách giữ gìn phẩm giá cho người già.
Từ tinh thần Đạo giáo, người chăm sóc cần biết làm việc thuận theo nhịp sống của tuổi già. Người già ăn chậm hơn, đi chậm hơn, nhớ quên thất thường hơn, cảm xúc cũng dễ thay đổi hơn. Vì vậy, không thể chăm sóc bằng sự vội vàng, áp đặt hay nóng nảy. Biết chậm lại, biết quan sát, biết mềm mại điều chỉnh theo thể trạng và tâm lý của từng cụ chính là một phẩm chất quan trọng của người chăm sóc có nghề.
Từ tinh thần Phật giáo, nghề chăm sóc người cao tuổi cần được đặt trên nền tảng của lòng từ bi. Từ bi không phải là thương hại. Từ bi là nhìn thấy nỗi khổ của người khác và muốn làm cho họ bớt khổ hơn. Khi lau người cho một cụ già yếu, khi kiên nhẫn nghe một câu chuyện được kể lại nhiều lần, khi nhẹ tay nâng đỡ một thân thể đau mỏi, người chăm sóc đang thực hành lòng nhân ái trong đời sống hằng ngày.
Đạo đức của người chăm sóc trước hết là không làm tổn thương. Không quát mắng, không dọa nạt, không kéo giật, không bỏ mặc, không nói lời làm người già tủi thân. Với người cao tuổi, một lời nói nặng có thể khiến họ buồn rất lâu; một hành động thô bạo có thể làm họ sợ hãi và mất niềm tin.
Đạo đức còn là trung thực và đúng giới hạn. Người chăm sóc không được tự ý cho thuốc, đổi thuốc, xử lý y tế vượt khả năng; không che giấu sự cố như té ngã, sặc, sốt, đau ngực, khó thở hay thay đổi bất thường. Khi có việc phát sinh, phải báo ngay cho gia đình và công ty. Trung thực trong nghề chăm sóc không chỉ là phẩm chất đạo đức, mà còn là yếu tố bảo vệ tính mạng người được chăm sóc.
Đạo đức cũng là giữ kín đáo và tôn trọng riêng tư. Người chăm sóc bước vào không gian sống rất riêng của một gia đình, nên phải biết giữ miệng, giữ mắt, giữ tay và giữ lòng. Không tò mò chuyện tài sản, không bàn tán chuyện nội bộ, không chụp ảnh, quay phim, đăng thông tin của cụ và gia đình lên mạng xã hội. Sự kín đáo là thước đo rất quan trọng của người làm nghề tử tế.
Trong điều kiện xã hội hiện nay, con cái bận rộn, nhiều gia đình không thể ở bên cha mẹ cả ngày. Việc thuê người chăm sóc là nhu cầu thực tế và chính đáng. Nhưng người chăm sóc được lựa chọn không thể chỉ là người “biết làm việc nhà”, mà phải là người có đạo đức nghề nghiệp, biết yêu thương đúng cách, biết chăm sóc an toàn và biết tôn trọng người cao tuổi như một con người có phẩm giá.
Một người chăm sóc tốt không cần nói những điều quá lớn lao. Họ thể hiện đạo đức bằng những việc nhỏ mỗi ngày: đỡ cụ thật nhẹ, nói với cụ thật chậm, cho cụ ăn thật cẩn thận, ghi chép thật trung thực, báo cáo thật kịp thời và giữ lòng mình thật ngay thẳng.
Với Tâm Đức Care, chăm sóc người cao tuổi là chăm sóc bằng trái tim nhưng phải phục vụ bằng chuẩn mực. Đạo đức không nằm ở khẩu hiệu, mà nằm trong từng lời nói, từng thao tác, từng lần báo cáo và từng quyết định không làm điều vượt quá giới hạn của mình.
Bởi chăm sóc người cao tuổi, suy cho cùng, là góp phần giữ gìn phần đẹp nhất của văn hóa Việt Nam: kính trên, nhường dưới, thương người yếu thế, sống có nghĩa tình và biết báo đáp công ơn của những thế hệ đi trước.
Tâm Đức Care – Chăm sóc bằng trái tim, phục vụ bằng chuẩn mực.
