Ngày xưa, nói đến chữ Hiếu, người ta thường nghĩ đến hình ảnh con cái ở gần cha mẹ, sớm hôm cơm nước, thuốc thang, phụng dưỡng trực tiếp. Nhà có cha mẹ già, con cháu quây quần, việc chăm sóc phần lớn diễn ra trong mái nhà nhiều thế hệ. Người con hiếu thảo là người luôn có mặt, tự tay chăm cha, chăm mẹ từng bữa ăn, giấc ngủ.
Nhưng cuộc sống hôm nay đã khác rất nhiều.
Con cái lớn lên phải đi làm xa, bươn trải giữa thành phố đông đúc, lo tiền nhà, tiền học cho con, tiền thuốc cho cha mẹ, tiền sinh hoạt mỗi ngày. Có người sáng ra khỏi nhà khi cha mẹ còn ngủ, tối về thì cha mẹ đã mỏi mệt. Có người thương cha mẹ lắm, nhưng một ngày bị chia nhỏ bởi công việc, áp lực, cuộc gọi, deadline và nỗi lo cơm áo.
Vì thế, chữ Hiếu hôm nay không thể chỉ đo bằng việc “con có ở bên cha mẹ cả ngày hay không”. Chữ Hiếu hôm nay cần được hiểu rộng hơn, thực tế hơn và cũng nhân văn hơn.
Hiếu không chỉ là ở gần, mà là không bỏ quên.
Không phải lúc nào con cái cũng có thể ngồi bên cha mẹ thật lâu, nhưng có thể gọi một cuộc điện thoại, hỏi một câu chân thành: “Hôm nay bố mẹ ăn được không?”, “Mẹ ngủ có ngon không?”, “Bố có đau ở đâu không?”. Có những cuộc gọi chỉ vài phút, nhưng với cha mẹ già, đó là cả một buổi chiều được sưởi ấm.
Hiếu không chỉ là đưa tiền, mà là biết quan tâm đúng điều cha mẹ cần.
Nhiều người nghĩ gửi tiền về là đã tròn bổn phận. Tiền rất cần, nhất là khi cha mẹ đau yếu. Nhưng cha mẹ không chỉ cần thuốc tốt, đồ ăn ngon, giường êm. Cha mẹ còn cần được lắng nghe, được tôn trọng, được hỏi ý kiến, được thấy mình vẫn là một phần quan trọng trong đời sống của con cháu.
Có khi một bữa cơm ngồi ăn cùng cha mẹ còn quý hơn món quà đắt tiền. Có khi một câu nói nhẹ nhàng: “Bố mẹ cứ yên tâm, có chúng con lo” lại khiến cha mẹ an lòng hơn rất nhiều.
Hiếu thời xưa nặng về sự phụng dưỡng trực tiếp. Hiếu thời nay cần thêm sự sắp xếp thông minh.
Cha mẹ già yếu, đau bệnh, không tự phục vụ được, con cái không thể vì thương mà gồng mãi đến kiệt sức. Một người con mất ngủ triền miên, vừa chăm cha mẹ, vừa đi làm, vừa nuôi con nhỏ, lâu dần sẽ mệt mỏi, cáu gắt, rồi chính tình thương cũng trở nên nặng nề. Khi đó, biết tìm người hỗ trợ chăm sóc cha mẹ không phải là bất hiếu. Đó là một cách hiếu thảo có trách nhiệm.
Thuê người chăm sóc không có nghĩa là giao cha mẹ cho người ngoài. Nếu con cái vẫn quan tâm, vẫn kiểm tra, vẫn trò chuyện, vẫn dành thời gian ở bên cha mẹ, thì người chăm sóc chỉ là cánh tay nối dài của tình thân. Điều quan trọng không phải là ai thay bỉm, ai đỡ cha mẹ đi vệ sinh, ai nấu bát cháo, mà là cha mẹ có được chăm sóc an toàn, sạch sẽ, tử tế và đầy đủ yêu thương hay không.
Chữ Hiếu ngày nay vì thế không nằm ở hình thức, mà nằm ở cái tâm và cách tổ chức cuộc sống.
Có người ở rất gần cha mẹ nhưng vô tâm, cả ngày chẳng hỏi han một câu. Có người ở xa, nhưng lo chu đáo từng viên thuốc, từng lịch khám, từng người chăm, từng bữa ăn. Khoảng cách địa lý không đáng sợ bằng khoảng cách trong lòng. Bận rộn không có lỗi. Vô tâm mới là điều khiến cha mẹ buồn.
Làm con trong thời hiện đại, không ai dễ dàng. Áp lực mưu sinh có thật. Nỗi lo kinh tế có thật. Sự mệt mỏi sau một ngày làm việc có thật. Nhưng cha mẹ già đi cũng là sự thật không chờ ai. Hôm nay cha mẹ còn nghe điện thoại, còn chờ tiếng con về, còn nhắc con ăn uống, đó đã là một may mắn. Đến một ngày, muốn nghe lại một câu cằn nhằn của mẹ, một tiếng ho của cha, cũng không còn cơ hội nữa.
Bởi vậy, vẹn toàn đạo hiếu không nhất thiết là làm điều gì lớn lao. Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ nhưng đều đặn: gọi cho cha mẹ thường xuyên, về thăm khi có thể, quan tâm đến sức khỏe, sắp xếp người chăm khi cha mẹ cần, nói lời nhẹ nhàng hơn, kiên nhẫn hơn với sự chậm chạp của tuổi già.
Ngày xưa, chữ Hiếu là “sớm thăm tối viếng”. Ngày nay, chữ Hiếu có thể là một cuộc gọi video giữa giờ nghỉ trưa, một khoản tiền thuốc gửi đúng lúc, một người chăm sóc đáng tin cậy, một cuối tuần trở về ăn cơm với cha mẹ, một lời xin lỗi khi lỡ cáu gắt, một cái nắm tay khi cha mẹ yếu đi.
Thời nào cũng vậy, cốt lõi của chữ Hiếu vẫn không thay đổi: đó là lòng biết ơn đối với người đã sinh thành, dưỡng dục mình nên người.
Chỉ khác là hôm nay, giữa cuộc sống nhiều tốc độ, chữ Hiếu cần bớt hình thức, thêm thấu hiểu; bớt phán xét, thêm sẻ chia; bớt gồng mình, thêm biết cách sắp xếp để yêu thương được bền lâu.
Vì hiếu thảo không phải là cố làm tất cả đến kiệt sức. Hiếu thảo là làm sao để cha mẹ được sống những năm tháng cuối đời trong an toàn, ấm áp, được tôn trọng, được yêu thương; còn con cái vẫn giữ được sức khỏe, sự bình tâm và tình cảm trong gia đình.
Chữ Hiếu thời nay có thể khác xưa về cách làm, nhưng nếu trong lòng con cái vẫn còn thương cha mẹ, vẫn còn biết lo, biết nghĩ, biết quay về, thì đạo hiếu vẫn vẹn nguyên như tự ngàn đời.
