Với người trẻ, một cú vấp có thể chỉ là chuyện đau vài hôm rồi khỏi. Nhưng với người cao tuổi, một lần té ngã có thể làm thay đổi cả quãng đời còn lại.
Có cụ sau một cú ngã thì gãy xương, phải nằm lâu. Có cụ không gãy xương nhưng từ đó sợ đi lại, sợ vào nhà tắm, sợ xuống cầu thang, sợ bước qua bậc cửa. Có cụ sau cú ngã tưởng nhẹ lại ăn kém, ngủ kém, ít nói hơn, rồi dần mất đi sự tự tin trong chính ngôi nhà thân quen của mình.
Đáng thương hơn, nhiều cụ ngã nhưng không dám nói. Sợ con lo. Sợ bị mắng. Sợ con cháu phải bỏ việc về chăm. Cụ chỉ bảo: “Không sao đâu”, nhưng bước chân thì chậm hẳn, ánh mắt thì dè dặt hơn, lòng thì bắt đầu sợ chính căn nhà của mình.
Vì vậy, phòng ngừa té ngã không phải là chuyện nhỏ. Đó là cách con cháu yêu thương cha mẹ bằng sự quan sát, sự chuẩn bị và những quyết định kịp thời.
Té ngã không chỉ làm đau thân thể, mà còn làm tổn thương tinh thần
Điều nặng nề nhất sau một cú ngã không phải lúc nào cũng là vết đau nhìn thấy được. Có những vết đau nằm rất sâu trong lòng người già.
Sau một lần ngã, nhiều cụ trở nên ngại đi lại. Muốn ra sân ngắm cây cũng ngại. Muốn vào nhà vệ sinh cũng sợ. Muốn tự lấy cốc nước cũng chần chừ. Cụ sợ mình lại ngã, sợ làm phiền con cháu, sợ bị coi là “yếu quá rồi”.
Từ sợ đi lại đến ít vận động, từ ít vận động đến yếu cơ, từ yếu cơ đến càng dễ ngã hơn. Cái vòng ấy âm thầm kéo tuổi già xuống nhanh hơn rất nhiều.
Té ngã còn có thể dẫn đến chấn thương đầu, gãy xương, đau kéo dài, nằm một chỗ, loét da, viêm phổi do ít vận động, rối loạn giấc ngủ, chán ăn, trầm buồn và phụ thuộc nhiều hơn vào người khác. Bởi vậy, với người cao tuổi, an toàn sinh hoạt không phải là cẩn thận quá mức. Đó là yêu thương đúng cách.
Những nơi nguy hiểm nhất lại nằm ngay trong nhà
Nhiều cú ngã không xảy ra ngoài đường, mà xảy ra ở nơi tưởng như an toàn nhất: trong nhà mình. Cầu thang, bậc tam cấp, bậc cửa, nhà tắm, nhà vệ sinh, hành lang tối, nền nhà ướt, thảm xô lệch, dây điện vướng lối đi, dép trơn, đồ dùng để quá cao… đều có thể trở thành “cái bẫy” với bước chân đã yếu của người già.
Cầu thang là nơi cần đặc biệt cẩn trọng. Người cao tuổi khi lên xuống cầu thang dễ mất thăng bằng, hụt chân, hoa mắt, đau gối hoặc mỏi chân. Nếu cầu thang thiếu tay vịn, thiếu ánh sáng, bậc không đều, mặt bậc trơn hoặc mép bậc khó nhìn, rủi ro càng cao. Với những cụ yếu, chóng mặt, huyết áp thất thường hoặc đi lại không vững, gia đình không nên để cụ tự lên xuống cầu thang một mình.
Bậc tam cấp trước cửa nhà cũng rất đáng lưu ý. Chỉ một bậc thấp thôi nhưng nếu cụ bước hụt, dép trơn, trời mưa, mắt nhìn kém hoặc tay không có chỗ vịn, hậu quả có thể rất nặng. Gia đình nên lắp tay vịn chắc chắn nếu có thể, dán chống trượt, làm rõ mép bậc, giữ khu vực này luôn khô ráo và đủ sáng.
Nhà tắm, nhà vệ sinh là nơi nguy hiểm vì nền thường ướt, không gian hẹp, người già lại phải thay đổi tư thế nhiều: đứng lên, ngồi xuống, xoay người, bước qua gờ cửa. Một tấm thảm chống trượt, một tay vịn, một ghế tắm phù hợp, một bóng đèn sáng rõ có thể giúp giảm rất nhiều rủi ro.
Những dấu hiệu gia đình không nên bỏ qua
Con cháu cần để ý khi ông bà, cha mẹ bắt đầu đi chậm hơn, hay vịn tường, đứng lên ngồi xuống khó, loạng choạng khi quay người, đi vệ sinh ban đêm không vững, chóng mặt, hoa mắt, đau đầu, đau gối, tê chân, huyết áp thất thường hoặc đã từng vấp ngã dù chỉ một lần.
Đừng đợi đến khi cụ ngã nặng mới sắp xếp lại nhà cửa. Đừng đợi đến khi cụ phải nằm một chỗ mới tìm người hỗ trợ. Tuổi già đi xuống thường không ồn ào. Nó bắt đầu bằng một bước chân chậm hơn, một lần đứng dậy phải vịn ghế, một tối đi vệ sinh lâu hơn, một câu nói rất khẽ: “Dạo này bố thấy hơi choáng”.
Người làm con có hiếu là người nghe được cả những điều cha mẹ chưa nói thành lời.
Phòng ngừa bắt đầu từ những việc rất nhỏ
Hãy nhìn lại ngôi nhà bằng đôi mắt của người già: lối đi có vướng đồ không, sàn có trơn không, thảm có xô lệch không, đèn ban đêm có đủ sáng không, dép của cụ có chống trơn không, đồ dùng cần thiết có để quá cao khiến cụ phải với không.
Hãy giữ lối đi gọn, lau khô nền nhà, bỏ hoặc cố định thảm dễ trượt, đặt đồ dùng thường xuyên ở nơi dễ lấy, để điện thoại hoặc chuông gọi trong tầm tay, lắp đèn ngủ ở phòng, hành lang và gần nhà vệ sinh. Với cầu thang, nên có tay vịn chắc, bậc rõ mép, không để đồ trên bậc, bật đèn trước khi lên xuống. Với bậc tam cấp, nên chống trượt, làm rõ độ cao của bậc và tránh để cụ bước ra khi nền ướt hoặc trời tối.
Hãy nhắc cụ đứng lên từ từ, không đổi tư thế quá nhanh, không vội khi nghe điện thoại, không tự leo ghế lấy đồ, không đi tất trơn trên nền gạch. Nếu cụ hay chóng mặt, huyết áp thất thường, nhìn mờ, đau khớp hoặc dùng thuốc dễ gây buồn ngủ, gia đình nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn phù hợp.
Theo dõi sức khỏe cũng là phòng té ngã
Không phải cú ngã nào cũng do vấp. Người cao tuổi có thể ngã vì chóng mặt, tăng hoặc tụt huyết áp, rối loạn đường huyết, mất nước, thiếu ngủ, suy nhược, giảm thị lực, đau khớp, yếu cơ hoặc tác dụng phụ của một số thuốc.
Vì vậy, gia đình cần quan tâm đến sức khỏe tổng thể của cha mẹ: ăn uống có đều không, ngủ có tốt không, uống nước có đủ không, thuốc có dùng đúng không, huyết áp có bất thường không, mắt có nhìn mờ hơn không, chân có đau hơn không, tinh thần có sa sút không.
Người chăm sóc không thay thế bác sĩ, không tự ý chẩn đoán, không tự ý cho thuốc. Nhưng người chăm sóc có thể quan sát hằng ngày, nhắc sinh hoạt điều độ, hỗ trợ đi lại, ghi nhận dấu hiệu bất thường và báo kịp thời cho gia đình.
Có người chăm sóc, con cháu chuyển từ lo lắng sang an tâm
Nhiều người con đi làm mà lòng không yên: không biết mẹ đã ăn chưa, bố có đi lại an toàn không, cụ có chóng mặt không, ban đêm có ai đỡ khi cụ cần vào nhà vệ sinh không, cầu thang có ai dìu cụ xuống không.
Tìm người chăm sóc hỗ trợ không phải là giao cha mẹ cho người khác. Đó là thêm một người cùng gia đình giữ an toàn cho cha mẹ. Người chăm sóc phù hợp có thể dìu cụ, nhắc cụ đi chậm, hỗ trợ lên xuống cầu thang khi thật cần thiết, giữ nhà cửa gọn hơn, chuẩn bị bữa ăn, quan sát sức khỏe, trò chuyện để cụ bớt cô đơn và báo lại cho con cháu khi có dấu hiệu bất thường.
Khi ấy, người con không còn chỉ thấp thỏm lo. Người con có thể an tâm hơn để làm việc, nhưng vẫn theo dõi, vẫn gọi về, vẫn về thăm, vẫn là chỗ dựa tinh thần lớn nhất của cha mẹ.
Báo hiếu không phải lúc nào cũng là tự mình làm tất cả. Báo hiếu là biết sắp xếp điều tốt nhất trong khả năng của mình để cha mẹ được an toàn hơn.
Thương cha mẹ, hãy phòng trước khi quá muộn
Có những điều trong chăm sóc người cao tuổi, khi xảy ra rồi mới lo thì đã rất vất vả. Té ngã là một trong những điều như thế.
Một lần phòng trước có thể tránh được nhiều tháng đau đớn. Một tay vịn nhỏ có thể giữ lại một bước chân an toàn. Một bóng đèn đêm có thể ngăn một cú ngã lớn. Một người chăm sóc đúng lúc có thể giúp cả gia đình bớt bất an.
Cha mẹ đã từng giữ ta khỏi ngã khi ta chập chững bước đi. Khi cha mẹ già, bước chân không còn vững, đến lượt con cháu giữ lại sự an toàn ấy cho cha mẹ bằng tình thương, sự quan sát và những quyết định kịp thời.
Tâm Đức Care – đồng hành để tuổi già được an toàn hơn
Tâm Đức Care hiểu rằng chăm sóc người cao tuổi không chỉ là lo bữa ăn, giấc ngủ hay thuốc men. Đó còn là giữ cho ông bà, cha mẹ được an toàn trong từng bước đi, từng lần đứng dậy, từng lần vào nhà vệ sinh, từng bậc cầu thang và từng sinh hoạt nhỏ trong ngôi nhà thân quen.
Chúng tôi tư vấn và kết nối người chăm sóc người cao tuổi tại nhà ở Hà Nội theo tinh thần tử tế, nhân văn và có trách nhiệm. Người chăm sóc phù hợp không chỉ hỗ trợ sinh hoạt hằng ngày, mà còn biết quan sát, nhắc nhở nhẹ nhàng, giữ an toàn và đồng hành để người cao tuổi bớt cô đơn, con cháu bớt lo lắng.
Nếu gia đình nhận thấy ông bà, cha mẹ bắt đầu đi lại khó khăn, hay chóng mặt, dễ vấp ngã, không nên tự lên xuống cầu thang một mình hoặc cần người ở bên hỗ trợ sinh hoạt, hãy liên hệ Tâm Đức Care để được tư vấn phương án phù hợp.
